Υπερηχογράφημα στις 11 – 14 εβδομάδες  |  Μέτρηση αυχενικής διαφάνειας

Το υπερηχογράφημα στις 11-14 εβδομάδες είναι η πρώτη αναλυτική εξέταση του εμβρύου και μας επιτρέπει να υπολογίσουμε την πιθανότητα χρωμοσωματικών ανωμαλιών, μία από τις συχνότερες των οποίων είναι το σύνδρομο Down ή μογγολισμός. Κάθε γυναίκα μπορεί να γεννήσει ένα παιδί με σύνδρομο Down, αλλά η πιθανότητα αυξάνει όσο μεγαλώνει η ηλικία της.

Ο μόνος τρόπος να είμαστε σίγουροι ότι το έμβρυο δεν έχει σύνδρομο Down είναι να κάνουμε μία επέμβαση (αμνιοπαρακέντηση ή λήψη τροφοβλάστης) στην οποία εξετάζουμε γενετικό υλικό από το αμνιακό υγρό (αμνιοπαρακέντηση) ή τον πλακούντα (λήψη τροφοβλάστης) που είναι ίδιο με το γενετικό υλικό (χρωμοσώματα) του εμβρύου.

Ωστόσο οι επεμβάσεις αυτές έχουν ένα μικρό ποσοστό αποβολής (περίπου 1%). Γι’ αυτό το λόγο η απόφαση για το αν θα γίνει ή όχι μια τέτοια επέμβαση είναι καλύτερο να βασίζεται σε μία εξέταση που υπολογίζει την πιθανότητα να έχει το έμβρυο σύνδρομο Down. Αυτή η εξέταση είναι το υπερηχογράφημα στις 11-14 εβδομάδες στο οποίο γίνεται μέτρηση της αυχενικής διαφάνειας και εκτιμάται η παρουσία του ρινικού οστού (το κόκκαλο στη μύτη του εμβρύου). Τα ευρήματα αυτά συνδυάζονται με τη μέτρηση δύο ορμονών στο αίμα της μητέρας (ΡΑΡΡ-Α, free βhCG). Η αυχενική διαφάνεια είναι υγρό που βρίσκεται στον αυχένα του εμβρύου, κάτω από το δέρμα του. Όλα τα έμβρυα έχουν αυτό το υγρό, αλλά αυτά που πάσχουν από σύνδρομο Down έχουν συνήθως περισσότερο υγρό. Στο υπερηχογράφημα των 11-14 εβδομάδων ελέγχουμε επίσης την ανάπτυξη και τα βασικά όργανα του εμβρύου. Με τη μέτρηση της αυχενικής διαφάνειας, του ρινικού οστού και των δύο ορμονών στο αίμα της μητέρας, μπορούμε να προβλέψουμε τουλάχιστον τα 9 στα 10 παιδιά που πάσχουν από σύνδρομο Down (ευαισθησία 95%).

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 30 λεπτά, κατά προσέγγιση.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ: Γεμάτη κύστη, 5 ποτήρια νερό 1 ώρα πριν την εξέταση.
3D – 4D απεικόνιση.

Υπερηχογράφημα Β’ επιπέδου

Το υπερηχογράφημα Β’ επιπέδου γίνεται στις 20-23 εβδομάδες και περιλαμβάνει μία σειρά μετρήσεων για τον έλεγχο της ανάπτυξης και τον υπολογισμό του βάρους του εμβρύου, τον έλεγχο του πλακούντα, την εκτίμηση του αμνιακού υγρού και τον αναλυτικό έλεγχο των οργάνων του εμβρύου για συγγενείς ανωμαλίες. Ελέγχονται το κρανίο, ο εγκέφαλος, το πρόσωπο, η σπονδυλική στήλη, ο θώρακας, η καρδιά, η κοιλιά, οι νεφροί, η ουροδόχος κύστη, τα χέρια και τα πόδια. Με το αναλυτικό αυτό υπερηχογράφημα μπορούν να βρεθούν περίπου 70% των σοβαρών συγγενών ανωμαλιών. Δυστυχώς κανένα υπερηχογράφημα, όσο αναλυτικό και πλήρες και αν είναι δεν μπορεί να αποκλείσει το σύνολο των ανωμαλιών ούτε να εγγυηθεί τη γέννηση ενός φυσιολογικού παιδιού.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 60 λεπτά, κατά προσέγγιση.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ: καμία
3D – 4D απεικόνιση.

Υπερηχογράφημα ανάπτυξης – Έγχρωμο υπερηχογράφημα Doppler

Το υπερηχογράφημα ανάπτυξης γίνεται από τις 24 εβδομάδες και μέχρι το τέλος της κύησης ανάλογα με τη συμβουλή του θεράποντος ιατρού. Ελέγχεται η ανάπτυξη του εμβρύου, το βάρος του, η ποσότητα του αμνιακού υγρού, η θέση του πλακούντα. Η εξέταση Doppler είναι ο έλεγχος της ροής του αίματος στα αγγεία του εμβρύου και του πλακούντα (συνήθως ελέγχεται η ροή στην ομφαλική αρτηρία και τη μέση εγκεφαλική αρτηρία) που μας δίνει πληροφορίες για τη λειτουργία του πλακούντα και την κατάσταση του εμβρύου. Αυτές οι πληροφορίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τα μικρά σε βάρος έμβρυα και μας βοηθούν να αποφασίσουμε εάν ένα λιποβαρές (μικρό για την εβδομάδα κύησης) έμβρυο δέχεται αρκετό οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες από τον πλακούντα. Στις περιπτώσεις που οι ροές σε αυτά τα αγγεία δεν είναι φυσιολογικές χρειάζεται πιο λεπτομερής και συχνότερος έλεγχος.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 30 λεπτά, κατά προσέγγιση.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ: καμία
3D – 4D απεικόνιση.

Το τρισδιάστατο υπερηχογράφημα (3D και 4D)
Η τεχνολογία μας επιτρέπει πλέον να έχουμε τρισδιάστατη απεικόνιση του εμβρύου. Η τρισδιάστατη εικόνα (3D) προκύπτει από την σύνθεση πολλών δισδιάστατων εικόνων. Στα περισσότερο εξελιγμένα μηχανήματα μπορούμε να βλέπουμε το έμβρυο τρισδιάστατο σε πραγματικό χρόνο (4D), δηλαδή να βλέπουμε τις κινήσεις του
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της τρισδιάστατης υπερηχογραφίας είναι ότι μας δίνει την ευχαρίστηση να δούμε πιο «πραγματικές» εικόνες του εμβρύου στο φυσικό του περιβάλλον.

Προληπτικός γυναικολογικός έλεγχος

Μία φορά το χρόνο, κάθε γυναίκα  πρέπει να υποβάλλεται σε έναν προληπτικό γυναικολογικό έλεγχο. Ο προληπτικός γυναικολογικός έλεγχος περιλαμβάνει το τεστ Παπανικολάου, το γυναικολογικό υπερηχογράφημα (π.χ. από τον γυναικολόγο της) και τον έλεγχο του μαστού με υπερηχογράφημα και μαστογραφία. Ο συνδυασμός των προληπτικών εξετάσεων εξαρτάται από την ηλικία της γυναίκας.

Τεστ Παπανικολάου (τεστ ΠΑΠ)

Το τεστ Παπανικολάου συνιστάται να γίνεται μία φορά το χρόνο σε όλες τις σεξουαλικώς ενεργείς γυναίκες. Η κυτταρολογική εξέταση επιχρίσματος του τραχήλου της μήτρας (τεστ ΠΑΠ) είναι μία απλή εξέταση που σχετίζεται με την πρώιμη ανίχνευση προκαρκινικών κυττάρων του τραχήλου της μήτρας.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ/ΛΗΨΗΣ: 10 λεπτά, κατά προσέγγιση.

Γυναικολογικό υπερηχογράφημα

Το υπερηχογράφημα των έσω γεννητικών οργάνων (διακολπικό ή διακοιλιακό) συνιστάται να γίνεται στα πλαίσια του ετήσιου γυναικολογικού check-up .Συνδέεται με την πρώιμη διάγνωση παθολογικών καταστάσεων από την μήτρα  (όπως πολύποδες και ινομυώματα) και από τις ωοθήκες (όπως κύστεις ωοθηκών και συμπαγή μορφώματα).

Έλεγχος μαστού

Ο προληπτικός έλεγχος του μαστού περιλαμβάνει το υπερηχογράφημα του μαστού και την μαστογραφία. Το υπερηχογράφημα του μαστού συνιστάται στις γυναίκες  μικρότερες των 40 ετών. Είναι μία ανώδυνη εξέταση η οποία παρέχει  χρήσιμες πληροφορίες  σχετικά με την υφή του μαστού και την διερεύνηση τυχόν ψηλαφητών ευρημάτων. Η μαστογραφία σε συνδυασμό με το υπερηχογράφημα του μαστού συνιστάται στις γυναίκες μεγαλύτερες των 40 ετών. Τα τελευταία χρόνια η εφαρμογή της τρισδιάστατης υπερηχογραφίας του μαστού σε συνδυασμό με την ψηφιακή μαστογραφία έχει αυξήσει  σημαντικά την διαγνωστική ακρίβεια στον προληπτικό  έλεγχο του μαστού.

Γεώργιος Ι. Καναβάκης
Ιατρός – Γυναικολόγος
Επικεφαλής Τμήματος: “ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ «ΠΛΑΤΩΝ»”
Θεμ. Σοφούλη 14, Θεσσαλονίκη, 2310425901, www.platonae.gr, www.facebook.com/platonae.gr

Ακαδημαϊκά Προσόντα:
DIPLOMA OF THE ROYAL COLLEGE OF OBSTETRICIANS AND GYNAECOLOGISTS (DRCOG), 2002
ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ – ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ, 2004
FETAL MEDICINE FOUNDATION (FMF), LONDON, UK, 2011 (ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΧΕΝΙΚΗΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΤΑ FMF)
ΑΔΕΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΜΑΙΕΥΤΙΚΩΝ – ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ, ΚΕΣΥ, 2011

(δες επίσης: υστεροσαλπιγγογραφία)